
Een cadeau voor Barneveld
Op 16 december 1998 vierde de Vereniging voor Plaatselijk Belang Barneveld haar honderdjarig bestaan. Ter gelegenheid daarvan bood zij het gemeentebestuur een nieuwe beiaard aan. Beiaardier en adviseur Henry Groen speelde het instrument in.
Het plan begon in 1995 kleiner: een klokkenspel in de Raadhuistoren. Henry Groen boog dat om naar een beiaard die met de hand te bespelen is. Vier klokkengieterijen maakten een offerte; de opdracht ging naar de Koninklijke Klokkengieterij Petit & Fritsen, die ook een speeltrommel kon leveren.
44 klokken in twee kubieke meter
In de herfst van 1998 werden de 44 klokken gegoten, veertien ervan met randversiering en gietersopschrift. Ze lopen van g2 tot en met d6 en wegen samen 1.040 kilo; de basisklok weegt 93 kilo. In een ruimte van ongeveer een meter in het vierkant hangen ze in vier rijen, met klepels, speelhamers, veren, tuimelaars en een wirwar van draden. Zo ontstond de lichtste handbespeelbare beiaard ter wereld, uitgerust met twee automatische speelwerken.


De klokken zijn gestemd in 1/5-komma middentoonstemming, een stemming die orgelbouwer Gottfried Silbermann vaak gebruikte. Door die stemming en het lichte karakter komt vooral oude muziek goed tot zijn recht. De klank is mild, helder en zilverachtig. De smeedijzeren klepels en hamers zijn door smederij Rombout in Buurmalsen gemaakt naar zeventiende-eeuwse voorbeelden. De hamers hangen aan de buitenkant van de klokken, zodat het publiek ze kan zien vallen.
Klokken, klavier en trommel
De opstelling is klassiek, in drie lagen: bovenin de klokkenkamer in de gereconstrueerde lantaarntoren, daaronder het klavier in de gietijzeren onderbouw van de toren, en op de zolder van het Raadhuis de trommelkamer.

De speeltrommel werd rond 1910 gemaakt door Léon van Rie in Quaregnon, bij Bergen (België), en is uitgebreid van 30 naar 60 maten. Hij krijgt elk halfuur een signaal van het computerspeelwerk en laat na de uur- en halfuurslag een melodie horen. 21 klokken hebben een hamer voor de trommel, dertien daarvan een dubbele. Het moderne computerspeelwerk van Petit & Fritsen, met 26 magneethamers, klinkt bij huwelijken en andere bijzondere gelegenheden.


Foto’s: Hans van Dijk.
Luisteren
Elke vrijdag om 13.00 uur speelt de beiaardier hier drie kwartier. Op het Raadhuisplein is daarnaast elk jaar een concert. In de trouwzaal van het Raadhuis vinden de Raadhuisconcerten plaats, zoals het jaarlijkse ‘Bach-in-Barneveld’, met de kamerbeiaard van Boudewijn Zwart.
